Altany i pergole

Altany i pergole w przestrzeni publicznej

Altany i pergole pełnią w przestrzeni publicznej funkcję, o której myśli się dopiero wtedy, gdy ich zabraknie: dają cień i schronienie przed deszczem. Plac zabaw bez zacienionego miejsca stoi pusty w najgorętsze godziny, a strefa wypoczynku bez zadaszenia jest bezużyteczna przy pierwszej ulewie. To najtańszy sposób, żeby wydłużyć czas, jaki ludzie spędzają na danym terenie.

W tej kategorii znajdziesz konstrukcje przeznaczone do intensywnego użytkowania publicznego, a więc inne niż altana ogrodowa czy pergola drewniana kupowana do przydomowego ogrodu. Różnica dotyczy przekrojów, sposobu posadowienia i odporności na dewastację.

Altana, pergola, wiata: co jest czym

• Altana ma pełne zadaszenie i najczęściej częściowe ściany lub balustrady. Chroni przed deszczem i słońcem, sprawdza się jako miejsce spotkań, punkt zbiórki grupy czy zaplecze imprez.
• Pergola ma ażurowe przekrycie z belek. Nie chroni przed deszczem, ale daje rozproszony cień i porządkuje przestrzeń. Świetnie wygląda obsadzona pnączami, choć trzeba wtedy przewidzieć, kto będzie je pielęgnował.
• Wiata to konstrukcja użytkowa z pełnym dachem, bez ścian. Najczęściej stosowana nad stojakami rowerowymi i przy przystankach.

Wybór wynika z funkcji. Jeśli ludzie mają tam siedzieć przy każdej pogodzie, potrzebna jest altana. Jeśli chodzi wyłącznie o cień i estetykę, wystarczy pergola, która kosztuje mniej i mniej dominuje w krajobrazie.

Materiały i trwałość

Konstrukcje wykonuje się z drewna klejonego warstwowo, z drewna litego impregnowanego ciśnieniowo, ze stali cynkowanej i malowanej proszkowo albo w układzie mieszanym, gdzie stalowe słupy niosą drewnianą część ozdobną.

Kluczowa zasada jest ta sama co przy urządzeniach zabawowych: drewno nie może stać w gruncie. Słupy osadza się na stalowych kotwach zakotwionych w fundamencie betonowym, tak aby drewno zaczynało się kilka centymetrów nad terenem. Zakopany słup, nawet impregnowany, zgnije w kilka lat i to zwykle właśnie od dołu, czyli w miejscu przenoszącym całe obciążenie.

Pokrycie dachu dobiera się do charakteru miejsca: gont bitumiczny jest najtańszy i cichy przy deszczu, blacha trwalsza, ale głośna, poliwęglan przepuszcza światło i sprawdza się tam, gdzie zadaszenie nie ma zaciemniać terenu.

Gdzie ustawiać

Kilka reguł z realizacji:

• Przy placu zabaw altana powinna stać tak, aby opiekun siedzący w cieniu widział całą przestrzeń zabawy. Zadaszenie za plecami dzieci nie spełnia swojej roli.
• Poza strefami bezpieczeństwa urządzeń zabawowych wynikającymi z PN-EN 1176. Konstrukcja z podporami to twarda przeszkoda i nie może znaleźć się w strefie upadku.
• Z myślą o słońcu popołudniowym, bo to wtedy plac jest najbardziej rozgrzany. Zadaszenie ustawione pod kątem do południa daje cień wtedy, gdy jest najbardziej potrzebny.
• Blisko ciągu pieszego, ale nie na nim. Altana na środku alejki wymusza obchodzenie i bywa omijana.

Naturalnym uzupełnieniem są ławki, kosze i stół, jeśli miejsce ma służyć spotkaniom lub zajęciom prowadzonym na zewnątrz.

Bezpieczeństwo i formalności

Altany i pergole nie są urządzeniami zabawowymi, więc nie podlegają PN-EN 1176. Jeśli jednak stoją na terenie placu zabaw, muszą uwzględniać wymagania tej normy w zakresie stref bezpieczeństwa sąsiednich urządzeń, nie mieć ostrych krawędzi ani elementów zachęcających do wspinania na dach.

Warto sprawdzić kwestie formalne po stronie inwestora. Część konstrukcji, w zależności od powierzchni zabudowy i lokalnych przepisów, może wymagać zgłoszenia. To leży po stronie zarządcy terenu, ale sygnalizujemy to zawsze na etapie oferty, żeby nie było niespodzianki przy odbiorze.

Utrzymanie

Elementy drewniane wymagają odnowienia powłoki impregnatem lub lakierobejcą co dwa do trzech lat, w zależności od nasłonecznienia. Konstrukcje stalowe praktycznie nie wymagają obsługi poza kontrolą kotew i punktowym zaprawieniem powłoki w miejscach uderzeń. Dach trzeba raz do roku sprawdzić pod kątem szczelności i drożności odpływu, bo zalegająca woda niszczy poszycie szybciej niż cokolwiek innego.

Wycena altany lub pergoli

Nowa Strefa dostarcza i montuje konstrukcje sprawdzonych europejskich dostawców, wraz z fundamentami i dokumentacją. Doradzimy typ konstrukcji do funkcji, jaką ma pełnić, oraz miejsce ustawienia względem słońca i stref bezpieczeństwa sąsiednich urządzeń.

Napisz do nas, przygotujemy wycenę altany lub pergoli dopasowaną do terenu i pozostałego wyposażenia.

Ile miejsca i jaka wielkość

Punkty odniesienia z realizacji, razem z przestrzenią potrzebną wokół konstrukcji:

• Mała altana dla grupy przedszkolnej, około 3 na 3 m, mieści komfortowo kilkanaścioro dzieci siedzących na ławkach wzdłuż boków.
• Altana parkowa, 4 na 4 m lub sześciokątna o średnicy około 4 m, z ławkami i stołem pośrodku.
• Pergola nad ciągiem pieszym, szerokość 2,5 do 3 m, długość dowolna, budowana modułowo.
• Wiata rowerowa, głębokość około 2,2 m przy stojakach jednostronnych, około 3,5 m przy dwustronnych.

Przy altanie warto doliczyć minimum metr wolnej przestrzeni dookoła na swobodne wejście i wyjście, a przy konstrukcjach z ławkami wzdłuż ścian także miejsce na odsunięcie się od stołu.

Najczęstsze pytania

Czy altana wymaga pozwolenia na budowę?

To zależy od powierzchni zabudowy i lokalnych przepisów, a decyzja leży po stronie zarządcy terenu. Część konstrukcji mieści się w zgłoszeniu, część nie wymaga nawet tego. Sygnalizujemy to na etapie oferty, ale formalności prowadzi inwestor.

Pergola czy altana przy placu zabaw?

Jeśli opiekunowie mają tam siedzieć niezależnie od pogody, altana. Jeśli chodzi tylko o cień w upalne dni, pergola wystarczy i kosztuje wyraźnie mniej.

Jak często odnawiać drewno?

Co dwa do trzech lat, częściej przy konstrukcjach stojących w pełnym słońcu. Elementy poziome zużywają się szybciej niż pionowe, bo dłużej zatrzymują wodę.

Czy konstrukcję można rozbudować?

Pergole i wiaty buduje się modułowo, więc tak. Altany są zwykle zamkniętą bryłą i rozbudowa oznacza dostawienie drugiej konstrukcji.