Strefa wiekowa

Plac zabaw dla przedszkola i szkoły, dobór według wieku

Plac zabaw dla przedszkola rządzi się innymi prawami niż plac szkolny czy osiedlowy. Trzylatek i dziesięciolatek potrzebują zupełnie innych wyzwań, mają inne proporcje ciała, inny zasięg rąk i inną ocenę ryzyka. Urządzenie idealne dla jednego jest dla drugiego albo niebezpieczne, albo nudne. Dlatego urządzenia pogrupowaliśmy według wieku użytkowników, żeby dobór zaczynał się od pytania „dla kogo", a nie „co ładnie wygląda".

Grupa 1 do 3 lat, żłobek i najmłodsze grupy przedszkolne

Na tym etapie dziecko dopiero opanowuje chód, wchodzenie po schodach i utrzymanie równowagi. Urządzenia powinny być niskie, z podestami do 60 cm, szerokimi stopniami, poręczami po obu stronach i krótkimi zjeżdżalniami o łagodnym nachyleniu. Kluczowe są elementy do zabawy manipulacyjnej umieszczone na wysokości wzroku, bujaki na sprężynie z podparciem tułowia i piaskownica.

Największy błąd w tej grupie to kupowanie urządzeń „na wyrost", żeby posłużyły dłużej. Dziecko dwuletnie nie skorzysta z konstrukcji przeznaczonej dla pięciolatka, a próba wejścia na nią kończy się upadkiem. Zobacz bujaki i piaskownice.

Grupa 3 do 6 lat, przedszkole

To najliczniejsza grupa odbiorców placów w Polsce i jednocześnie ta, dla której dobór urządzeń jest najbardziej wdzięczny. Dziecko w tym wieku ma już dobrą kontrolę nad ciałem, ale wciąż potrzebuje bezpiecznego marginesu. Sprawdzają się:

• zestawy z podestem 100 do 150 cm, z domkiem lub wieżą,
• zjeżdżalnie proste o długości 2 do 3 m,
• huśtawki z siedziskiem kubełkowym oraz gniazda bocianie,
• niskie ścianki wspinaczkowe i trapy,
• karuzele o kontrolowanej prędkości,
• panele manipulacyjne i urządzenia do zabawy w role,
• kuchnie błotne i ścieżki sensoryczne.

Przy przedszkolu warto pamiętać o tym, że plac jest miejscem pracy nauczyciela. Układ powinien pozwalać ogarnąć wzrokiem całą grupę z jednego punktu, a urządzenia nie powinny tworzyć miejsc całkowicie zasłoniętych.

Grupa 6 do 12 lat, szkoła podstawowa

Tu wyzwanie jest sensem urządzenia. Dziecko szuka wysokości, prędkości i sprawdzenia własnych możliwości, a plac zbyt łatwy zostanie po prostu zignorowany. Sprawdzają się rozbudowane zestawy z kilkoma wieżami, zjeżdżalnie rurowe, linaria przestrzenne, tory przeszkód, trampoliny ziemne i karuzele o większej dynamice.

Na terenie szkolnym warto też przewidzieć urządzenia dla starszych roczników, na przykład elementy workout. Bez nich starsza młodzież zajmuje urządzenia przeznaczone dla młodszych dzieci, co jest najczęstszym źródłem konfliktów na placach przyszkolnych.

Młodzież i dorośli

Powyżej dwunastego roku życia klasyczny plac zabaw przestaje wystarczać. Tę grupę przyciągają siłownie plenerowe, strefy workout i urządzenia sprawnościowe o wyższym poziomie trudności. Uzupełnienie terenu o taką strefę zwykle znacząco zwiększa wykorzystanie całej inwestycji, bo przyciąga użytkowników także wieczorem i poza sezonem wakacyjnym.

Seniorzy i przestrzeń międzypokoleniowa

Coraz częściej projektuje się tereny, na których bawią się dzieci, a jednocześnie ćwiczą i odpoczywają dziadkowie. Urządzenia siłowni senioralnej mają mniejszy zakres obciążeń, wygodniejsze uchwyty i stabilniejsze podparcie. Warunkiem powodzenia takiej przestrzeni są ławki z podłokietnikami i utwardzone dojścia bez progów.

Oznaczenie grup wiekowych na placu

Norma PN-EN 1176 rozróżnia urządzenia przeznaczone dla różnych grup, a obowiązkiem zarządcy jest umieszczenie czytelnej tablicy informacyjnej z regulaminem, zakresem wieku i danymi kontaktowymi. To nie tylko formalność. Rodzic, który wie, że dana strefa jest przeznaczona dla dzieci od sześciu lat, rzadziej wpuszcza tam trzylatka, a to najprostszy sposób ograniczenia liczby urazów.

Jak rozdzielić strefy wiekowe na jednym terenie

• Fizyczne rozdzielenie. Zieleń, ścieżka albo różnica poziomów działają lepiej niż płot i wyglądają lepiej.
• Strefa maluchów bliżej wejścia. Krótsza droga z wózkiem i lepsza widoczność z ławek.
• Strefa starszych dalej. Więcej miejsca na dynamiczne zabawy i mniejsze ryzyko potrącenia małego dziecka.
• Wspólne miejsce pośrodku. Piaskownica, urządzenia wodne albo strefa sensoryczna, gdzie bawią się razem rodzeństwa w różnym wieku.
• Ławki z widokiem na obie strefy, tak aby rodzic dwójki dzieci nie musiał wybierać, które obserwuje.

Wycena placu dla przedszkola lub szkoły

Nowa Strefa dostarcza i montuje urządzenia sprawdzonych europejskich dostawców, z certyfikatami i pełną dokumentacją do odbioru. Przygotujemy koncepcję z podziałem na strefy wiekowe, rozrysowaniem stref bezpieczeństwa i wyceną w podziale na urządzenia, nawierzchnię, montaż i transport.

Napisz do nas, dobierzemy plac zabaw do wieku dzieci i do możliwości Twojego terenu.

Ile urządzeń przy danej liczbie dzieci

Pytanie wraca przy każdej inwestycji, a odpowiedź zależy od tego, ile dzieci korzysta z placu jednocześnie, a nie ile jest ich w placówce. W przedszkolu na plac wychodzi zwykle jedna lub dwie grupy naraz, czyli 25 do 50 dzieci. Punkty odniesienia z realizacji:

• Do 25 dzieci jednocześnie. Jeden zestaw średniej wielkości, huśtawka podwójna, dwa bujaki, piaskownica i element manipulacyjny.
• 25 do 50 dzieci. Dwa zestawy o różnym poziomie trudności, dwie huśtawki, karuzela, piaskownica, strefa sensoryczna lub wodna.
• Powyżej 50 dzieci. Konieczny podział na wyraźnie rozdzielone strefy wiekowe, z osobnym zestawem i osobnym kompletem urządzeń uzupełniających w każdej.

Zasada praktyczna: kolejka do urządzenia dłuższa niż kilkoro dzieci oznacza, że urządzeń tego typu jest za mało. Najszybciej ustawiają się kolejki do huśtawek i zjeżdżalni, dlatego to właśnie tych elementów warto mieć więcej niż jeden.

Bezpieczeństwo w podziale na wiek

Norma PN-EN 1176 różnicuje wymagania w zależności od tego, dla kogo urządzenie jest przeznaczone. Dla najmłodszych obowiązują ostrzejsze wymagania dotyczące szczelin, w które może wpaść głowa lub zaklinować się palec, a także niższe dopuszczalne wysokości podestów i obowiązkowe barierki. Dla starszych dopuszcza się większą wysokość swobodnego upadku, ale rośnie wtedy wymagana grubość nawierzchni amortyzującej według PN-EN 1177.

W praktyce oznacza to, że urządzenie „uniwersalne dla wszystkich" zwykle nie istnieje. Jeśli producent tak je opisuje, warto sprawdzić w karcie technicznej, jaki zakres wiekowy podano i jaka jest wysokość swobodnego upadku, bo od tego zależy zarówno bezpieczeństwo, jak i koszt nawierzchni.

Najczęstsze pytania

Czy jeden plac może obsłużyć przedszkole i szkołę?

Może, pod warunkiem rozdzielenia stref. Wspólny plac bez podziału kończy się tym, że starsze dzieci zajmują urządzenia dla młodszych, a te ostatnie próbują wejść na konstrukcje, które ich przerastają.

Od czego zacząć planowanie?

Od dwóch liczb: ile dzieci korzysta z placu jednocześnie i w jakim są wieku. Dopiero potem dobiera się urządzenia, a na końcu sprawdza, czy mieszczą się na terenie razem ze strefami bezpieczeństwa.

Czy urządzenia dla najmłodszych szybko się zdezaktualizują?

Grupa przedszkolna wymienia się co roku, więc urządzenia dla trzylatków są potrzebne zawsze. Problem dotyczy tylko placów prywatnych, gdzie dzieci rosną razem z placem.

Czy trzeba oznaczyć wiek na tablicy?

Tak, tablica informacyjna z regulaminem, zakresem wieku i danymi zarządcy jest obowiązkiem zarządcy terenu ogólnodostępnego.

Co jeszcze decyduje o tym, czy plac będzie używany

Dobór urządzeń do wieku to podstawa, ale w praktyce o powodzeniu inwestycji przesądza kilka rzeczy spoza katalogu.

• Cień. Plac w pełnym słońcu stoi pusty w godzinach największego nasłonecznienia, czyli dokładnie wtedy, gdy dzieci wychodzą z przedszkola. Drzewa, zadaszenia nad podestami albo pergola zmieniają to natychmiast.
• Woda pitna. Poidełko albo kran na terenie to jeden z najczęściej zgłaszanych braków przez opiekunów.
• Miejsce dla wózków. Utwardzony placyk przy wejściu, żeby wózki nie stały na trasie przejścia.
• Widoczność. Układ pozwalający ogarnąć wzrokiem wszystkie strefy z miejsca, w którym siedzą opiekunowie.
• Tablica informacyjna. Regulamin, zakres wieku, dane zarządcy i numer alarmowy. Obowiązek, ale też realna pomoc.
• Ogrodzenie przy ruchliwej drodze. Nie zawsze konieczne, ale przy przedszkolach i przy placach w sąsiedztwie jezdni to warunek spokoju opiekunów.

Sezonowość i wykorzystanie przez cały rok

Place zabaw projektuje się zwykle z myślą o maju i czerwcu, a używa przez dziesięć miesięcy w roku. Kilka decyzji podjętych na etapie projektu wyraźnie wydłuża sezon. Nawierzchnia poliuretanowa schnie po deszczu znacznie szybciej niż piasek czy kora, dzięki czemu plac jest używalny już kilka godzin po opadach. Urządzenia ze stali w miejscach mocno nasłonecznionych nagrzewają się latem, więc zjeżdżalnie warto orientować tak, aby nie były wystawione na południe, albo wybierać wersje z tworzywa. Zadaszony podest daje z kolei osłonę przed lekkim deszczem, co w praktyce ratuje niejedno przedszkolne wyjście do ogrodu.

Zimą największym problemem bywa odśnieżanie. Warto zaplanować co najmniej jeden utwardzony ciąg, który da się odśnieżyć bez uszkadzania nawierzchni bezpiecznej, i przewidzieć, gdzie będzie składowany śnieg, żeby pryzma nie lądowała w strefie bezpieczeństwa urządzeń.

Czy da się rozbudować istniejący plac o strefę dla innej grupy wiekowej?

Tak i to najczęstszy scenariusz przy inwestycjach etapowanych. Warunkiem jest sprawdzenie, czy na terenie zostało miejsce na strefy bezpieczeństwa nowych urządzeń, oraz zachowanie spójności materiałowej i kolorystycznej z tym, co już stoi.